Bỏ thuế khoán từ 01/01/2026: 7 việc hộ kinh doanh phải làm ngay

Đây là thay đổi lớn nhất với hộ kinh doanh trong nhiều năm. Không còn một khoản khoán cố định để yên tâm — từ 2026, thuế tính trên số liệu thực tế, và số liệu thực tế phải có sổ sách chứng minh.

Thay đổi thực chất là gì

Trước đây, phần lớn hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán: cơ quan thuế ấn định một mức doanh thu, bạn nộp một khoản gần như cố định mỗi kỳ, và gần như không phải giữ giấy tờ gì.

Từ 01/01/2026, phương pháp khoán được bỏ. Hộ kinh doanh chuyển sang kê khai theo số liệu thực tế: doanh thu bao nhiêu, chi phí bao nhiêu, tồn kho bao nhiêu — tất cả phải ghi chép và có chứng từ.

Điểm nhiều người hiểu sai: đây không phải một thủ tục hành chính mới. Đây là thay đổi về cách xác định số thuế phải nộp. Nếu bạn không có sổ sách, bạn không chứng minh được chi phí, và số thuế có thể cao hơn hẳn mức khoán cũ.

Bảy việc phải hoàn tất

1. Xác định nhóm quy mô của hộ. Dựa trên doanh thu năm và ngành nghề để biết mình thuộc nhóm nào, áp dụng mẫu sổ và cách kê khai nào. Làm sai bước này thì các bước sau lệch theo.
2. Kiểm kê tại thời điểm chuyển đổi. Chốt hàng tồn kho, tài sản, tiền, công nợ vào thời điểm chuyển sang kê khai và lập biên bản. Đây là số dư đầu kỳ của bạn — không có nó thì không tính được chi phí hàng bán về sau.
3. Đăng ký hoá đơn điện tử. Hộ bán trực tiếp cho người tiêu dùng có doanh thu từ 1 tỷ đồng mỗi năm trở lên phải dùng hoá đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP. Dưới ngưỡng vẫn nên dùng hoá đơn điện tử thông thường vì khách doanh nghiệp thường yêu cầu.
4. Lập và giữ sổ sách theo mẫu mới. Ghi nhận đủ doanh thu, chi phí, hàng tồn kho theo chứng từ. Từ 2026 chế độ kế toán hộ kinh doanh áp dụng theo Thông tư 152/2025/TT-BTC thay cho Thông tư 88/2021 — dùng lại mẫu sổ cũ là lỗi hay gặp. Nguyên tắc không đổi: mỗi con số phải truy được về một tờ chứng từ.
5. Cập nhật thông tin đăng ký kinh doanh. Ngành nghề, địa điểm, người đại diện, phương pháp nộp thuế — nếu có gì đã thay đổi trên thực tế mà chưa cập nhật thì làm ngay.
6. Mở tài khoản ngân hàng riêng cho việc kinh doanh. Tách khỏi tài khoản chi tiêu cá nhân. Việc này không bắt buộc về mặt hình thức với mọi hộ, nhưng khi phải giải trình dòng tiền thì đây là thứ giúp bạn nhiều nhất.
7. Kê khai đúng kỳ, đúng mẫu. Theo phương pháp kê khai, kỳ và mẫu biểu khác với thời kỳ nộp khoán. Nộp muộn là bị phạt, kể cả khi số thuế bằng không.

Ba việc nên làm trước, ngay trong tháng này

Nếu bạn chưa làm gì cả, thứ tự ưu tiên nên là:

• Chốt và lập biên bản kiểm kê hàng tồn, tài sản, tiền, công nợ — làm càng sớm càng chính xác.
• Bắt đầu ghi chép doanh thu và chi phí hằng ngày, kể cả bằng một file Google Sheet đơn giản.
• Giữ lại toàn bộ hoá đơn, phiếu mua hàng từ nhà cung cấp, kể cả những tờ bạn cho là nhỏ.

Việc kiểm kê là thứ không thể làm bù về sau. Nếu bạn để qua thời điểm chuyển đổi mà không chốt số tồn kho, việc dựng lại số dư đầu kỳ sẽ dựa vào suy đoán — và suy đoán là chỗ cơ quan thuế đặt câu hỏi.

Hai con số "1 tỷ" khác nhau — đừng lẫn

Năm 2026 có hai ngưỡng cùng là 1 tỷ đồng/năm nhưng nói về hai chuyện hoàn toàn khác nhau. Lẫn hai con số này là lỗi phổ biến nhất chúng tôi gặp khi tư vấn cho hộ kinh doanh.

Ngưỡng thứ nhất — không chịu thuế. Hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống thì không chịu thuế giá trị gia tăng và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân từ hoạt động kinh doanh. Nghị định 141/2026/NĐ-CP nâng ngưỡng này từ 500 triệu lên 1 tỷ, áp dụng từ 01/01/2026.Ngưỡng thứ hai — bắt buộc hoá đơn máy tính tiền. Hộ bán trực tiếp cho người tiêu dùng có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở lên phải dùng hoá đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP.

Hai ngưỡng nằm ở hai phía đối diện của cùng một con số: dưới 1 tỷ thì được miễn thuế; từ 1 tỷ trở lên thì vừa phải nộp thuế, vừa phải dùng hoá đơn từ máy tính tiền. Đúng ở mốc 1 tỷ là chỗ nhiều hộ tính nhầm — nên theo dõi doanh thu luỹ kế trong năm, đừng đợi tới cuối năm mới biết mình vượt ngưỡng.

Và xin nhắc lại điều dễ bị hiểu sai nhất: dưới ngưỡng là miễn thuế, không phải miễn sổ sách. Bạn vẫn phải đăng ký thuế, theo dõi doanh thu thực tế, giữ chứng từ đầu vào đầu ra và kê khai đúng kỳ. Không có sổ để chứng minh mình dưới ngưỡng thì lập luận "tôi được miễn" không đứng được.

Chi phí không có chứng từ thì sao

Đây là vấn đề thực tế nhất với hộ kinh doanh: nhiều khoản mua hàng từ chợ, từ người bán nhỏ, không có hoá đơn. Khi chuyển sang kê khai, những khoản này khó được chấp nhận là chi phí.

Hướng xử lý thực tế: chuyển dần sang mua hàng từ nhà cung cấp có hoá đơn, kể cả khi giá cao hơn chút ít. Chênh lệch giá thường nhỏ hơn phần thuế phải nộp thêm khi chi phí bị loại.

Với những khoản buộc phải mua từ hộ nhỏ, hãy lập bảng kê theo quy định và giữ chứng từ thanh toán. Không phải khoản nào cũng hợp lệ, nhưng có bảng kê tốt hơn không có gì.

Nên tiếp tục làm hộ kinh doanh hay lên doanh nghiệp

Khi đã phải làm sổ sách và dùng hoá đơn như doanh nghiệp, lợi thế lớn nhất của hình thức hộ kinh doanh — đơn giản về giấy tờ — giảm đi đáng kể. Đáng để tính lại.

Không có câu trả lời chung. Chúng tôi thường tính giúp khách cả hai phương án trên cùng một con số doanh thu dự kiến, rồi để chủ hộ quyết định.